Heb moed, God is met je !

9 september 2018

Jaar B, 23e zondag door het jaar, 9 september 2018
Zaligverklaring Moeder Alphonse Maria Eppinger
stichteres van de zusters van Bakel
Jesaja 35,4-7a, Jakobus 2,1-5 en Marcus 7,31-37

De tweede zondag van september is traditioneel ziekenzondag, met extra aandacht voor wie ziek zijn of de broosheid van het bestaan voelen. Dit jaar valt dat mooi samen met de zaligverklaring van de stichteres van de zusters van Bakel, die zich altijd hebben ingezet om te zorgen voor mensen die ziek zijn en met name kinderen met tuberculose. Begin 1949 verklaarde de congregatie van de Weense Zusters zich bereid om de zorg en verpleging in Sint-Jozefheil op zich te nemen, in eerste instantie met twintig zusters.

In oktober 1951 vestigden de zusters zich in Bakel. Rond 1960, toen de tbc vrijwel overwonnen was, werden er langdurig zieken opgenomen. In 1974 namen de zusters afscheid van hun werkveld: hun aantal werd te klein en hun leeftijd te hoog. In 1995 verhuisden de vijf nog overgebleven zusters naar de Kruisstraat hier in Deurne.

Vandaag, 9 september, 204 jaar geleden, is de geboortedag van Elisabeth Eppinger. Zij had een zwakke gezondheid en wist uit eigen ervaring hoe moeilijk het is om als je ziek bent te blijven hopen, te blijven vertrouwen op God. Ze voelde zich daarom aangesproken om in toewijding aan God mensen te helpen in hun geestelijke en lichamelijke nood. Dit intense besef werd de grondslag voor haar werk.

Enkele uitspraken van haar zijn :

“Heb moed, God is met je !”,
“Alles voor God en de redding van de zielen”,
“Maria negeert nooit een gebed dat tot haar gericht is.
Op het juiste moment zal zij antwoord geven als je volhardt in je gebed”.

Dat zijn bemoedigende woorden van een diepgelovige vrouw die haar leven in dienst van haar medemensen stelt en daarmee in dienst van God. Haar woorden sluiten aan bij wat Jesaja zegt: “Spreek tot allen die de moed verloren hebben: ‘Vat moed en vreest niet…’”.

De religieuze gemeenschap die zij in 1848 stichtte straalde en straalt die bemoediging uit. Elisabeth Eppinger ontving de kloosternaam Moeder Alphonse Maria en werd de eerste Algemeen Overste van de congregatie van de Zusters van de Goddelijke Verlosser, hier ook wel bekend als de Weense zusters.

Doel van de congregatie is: zich inzetten voor de bevordering van vrede en geluk, aansluitend bij het verlangen van de mensen naar waardering en respect, concreet door de verpleging van zieken thuis, beschikbaar zijn voor allen, zonder onderscheid, ongeacht hun godsdienst, rang of stand. Het sluit aan bij de woorden van Jezus in het evangelie van vandaag: “Effeta. Ga open!” De zusters stelden zich open voor hun naasten, om hen te helpen en te bemoedigen. Zuster Gertrudis vertelde dat dit hard werken was, altijd klaarstaan, eerst de ander en dan pas jezelf. Heel wat leerling verpleegsters hebben bij de zusters het vak geleerd en vooral een manier van werken, dienstbaar, luisterend, begripvol, alert, actief, waarbij de patiënten voorop staan.

In onze tijd werken er nog nauwelijks religieuzen in de zorg. Wat ik mooi vind, is dat wij verpleging en verzorgers nog altijd met ‘zuster’ en ‘broeder’ aanspreken, ook al zijn ze helemaal niet verbonden aan een religieuze congregatie. Een mooier compliment kunnen de kloosterlingen, die aan de basis stonden van onze gezondheidszorg, niet krijgen.

De zorg die in Nederland geboden wordt, is nog steeds een van de beste van de wereld. Toch stonden afgelopen week alarmerende berichten in de krant dat er door personeelstekorten mogelijk afdelingen van ziekenhuizen moeten sluiten. In de tijd dat de zusters de zorg nog verzorgden, was dit ondenkbaar. Als er niemand anders was, gingen ze zelf langer door. Dat is geen verwijt naar verplegers en verzorgenden. Het is wel noodzakelijk om te kijken waarom zovelen de zorg de rug toekeren. Als een van de redenen wordt de grote werkdruk genoemd, en met name door de grote bureaucratie waarmee ze te maken hebben. Verpleegkundigen willen aan het bed staan, niet op kantoor zitten om hun ellenlange dossiers bij te werken. Daarin moeten een goede verhouding teruggevonden worden. Daar is geen kant en klare en gemakkelijke oplossing voor, omdat de diversiteit aan zorgvragen nu eenmaal complex is. Een hoopvol initiatief is de Zorgcampus De Peel, een initiatief van Elkerliek, GGZ Oost Brabant, ORO, Savant Zorg en De Zorgboog, waarover ik in het Weekblad voor Deurne las. De voorzitter, Jan Roelofs, zei daarover: “Als verpleegkundige van nu moet je op een totaal andere manier kunnen kijken naar je vak. We vinden nieuwe manieren om opleidingen nog beter aan te sluiten bij de wensen van de bewoners van de Peelregio.” En verpleegkundigen krijgen de ruimte om hun talenten te ontwikkelen.

Zo is de zorg volop in beweging. De uitgangspunten van moeder Alphonse Maria Eppinger, die door de zusters van Bakel in onze omgeving in praktijk zijn gebracht, geven daar een uitstekende en nog altijd actuele handreiking voor. Voor haar zat daar wel een extra dimensie aan die tegenwoordig een veel kleinere rol speelt: haar geloof. Bij alles wat op de kerk, haar beleid en daden terecht aan te merken is en waarbij alleen diepe schaamte past, mag ook gezegd worden dat er vanuit een authentieke geloofsbeleving veel goeds gebeurt naar het voorbeeld van Jezus. Bisschop De Korte zegt in zijn brief van deze week: “Binnen de geloofsgemeenschappen van onze parochies vinden ontzettend veel goede dingen plaats. Zaken die ons moed en hoop kunnen geven.” Moeder Alphonse Maria Eppinger schrijft in de regel van de congregatie: “Elke zuster zou in staat moeten zijn om te zeggen: ‘Het leven dat ik nu leef, is niet van mij zelf; Christus leeft in mij’”. Ze heeft ooit gezegd:

“Ik zie God, God zelf, altijd, in alles en overal”.

Die openheid, die klinkt als het ‘Effeta’ uit het evangelie, wens ik iedereen toe die in de zorg werkzaam is, iedereen die aandacht heeft voor een ander.

 

PJ