Bonusvader

22 maart 2021

Jaar B, 5e zondag Veertigdagentijd
Hoogfeest van Sint Jozef
Jeremia 31, 31-34, Hebreeën 5, 7-9 en Johannes 12, 20-33

“Om zijn vroomheid is Hij verhoord…”, “in de school van het lijden gehoorzaamheid geleerd…” Die woorden uit de Hebreeënbrief worden over Jezus gezegd. Het is goed denkbaar dat de levenshouding van Jezus geïnspireerd is op, en beïnvloed is door Sint Jozef. Jezus is Gods Zoon, maar Jozef is net zo goed een vader voor hem.

De traditie weet zich niet zo goed raad met het vaderschap van Jozef. Zij bedachten de naam “voedstervader”. “Stiefvader”, wordt ook gezegd. Tegenwoordig klinkt ook de benaming “bonusvader”. Dat klinkt veel sympathieker.

Kunstenaars beeldden hem af als een wat suffige oude man, vaak op de achtergrond. Hij is er, maar daarmee lijkt alles gezegd. Gelukkig zijn er ook afbeeldingen waarop hij als actieve jonge vader staat. In Smakt bijvoorbeeld, waar hij het kind bij de hand neemt en de weg wijst. Of in de Bossche Sint Jan waar hij een stoere werkman is met grote, sterke handen die het kind teder omarmen. Kracht en tegelijk geborgenheid straalt hij uit.

In een boekje (Negen dagen bidden tot Sint Jozef, Adveniat 2021) dat pas is uitgegeven staat een foto van een keramisch reliëf bij de hostiebakkerij van de Clarissen in Megen. Sint Jozef draagt er een mand met brood en druiven. Een afbeelding die niet zo vaak voorkomt. Het geeft zijn zorgzaamheid weer. Hij voedt zijn gezin.

Dit beeld verwijst ook naar die andere Jozef uit het Oude Testament, die door zijn broers in een put geworpen wordt en tot slaaf gemaakt in Egypte aan het hof van de farao. Omdat hij goed dromen kan uitleggen, wordt hij onderkoning van Egypte en voorkomt hij een hongersnood door op tijd de oogst te organiseren en voldoende graan op te slaan. Hij is zich bewust van het verbond tussen God en zijn volk en hij maakt dit verbond mogelijk: “Ik zal hun God zijn en zij zullen mijn volk zijn.”

Die Jozef in en uit de put kun je ook vergelijken met Jezus, die als een graankorrel in de aarde gelegd wordt, sterft, maar anders verder leeft, opbloeit, verrijst. In hem wordt het verbond tussen mensen en God opnieuw bekrachtigt: “Wanneer Ik van de aarde zijn omhoog geheven zal Ik allen tot Mij trekken.”

Dat beeld van een zaadje in de grond is een prachtige metafoor van het mysterie van sterven en leven. Het neemt de pijn, het verdriet en het gemis niet weg, maar biedt wellicht toch perspectief naar de andere kant van ons bestaan; het perspectief van Pasen. Ieder mens laat sporen achter van herinnering, bemoediging, hoop, inspiratie, zaadjes die onverwacht en verrassend kunnen ontkiemen en opbloeien en waarmee je verder kunt.

Jozef verdwijnt in het evangelie stilletjes van het toneel. Na de jeugd van Jezus hoor je niet meer over hem. Jezus wordt alleen nog ergens “de zoon van die timmerman” genoemd. Maar Jozef is daar niet bij. Men zegt dat hij vroeg gestorven is. In de kerk van Liessel is op het Jozefaltaar een mooie afbeelding te zien van Jozef in zijn ziekbed, met Maria en Jezus dichtbij hem. Je zou kunnen zeggen dat zijn taak volbracht was, toen Jezus zijn eigen weg ging. Hij gaf Jezus alle ruimte voor die andere Vader: God.

Aan het begin van de lente, op onze weg via Palmzondag, Witte Donderdag en Goede Vrijdag naar Pasen kan Sint Jozef ons inspireren en bemoedigen. Afgelopen vrijdagmorgen, in het Sint Jozef-bedevaartsoord Smakt, hier niet ver vandaan, gaf bisschop Harrie Smeets ons dit mee: “Doe als Jozef en ga je opdracht niet de uit de weg.” Volgens de bisschop begreep Sint-Jozef niet altijd wat hem overkwam, maar aanvaardde hij het leven zoals het was en probeerde hij er het beste van te maken. “Jozef was geen dromer, maar een realist. De zin van het bestaan is vaak te vinden in wat God van je vraagt, ook als je het niet begrijpt,” aldus mgr. Smeets. Volgens de bisschop is dat een levenswijsheid die ook voor mensen van vandaag geldt.

Zoals Jozef op zijn beeld in Smakt Jezus bij de hand neemt, zo wijst hij ook ons de weg.

 

PJ