Doener èn bidder

26 januari 2020

Bepaalde streken en de mensen die er wonen, hebben van oudsher een naam, soms terecht, meestal ten onrechte. Zo heten Friezen stug te zijn, Limburgers zoeken elkaar altijd op, Zeeuwen zijn zuinig en Brabanders hebben de naam gemoedelijk te zijn. En wanneer er hier gezegd wordt “dat is ’n echte Helmonder” dan is dat een typering waarmee ook niet alleen iets positiefs bedoeld wordt.

Jezus begint zijn prediking in Galilea en ook die streek had een naam, en niet zo’n beste. Er woonden daar slechts een handjevol echte gelovige en trouwe joden en de rest werd beschouwd als ‘een zootje ongeregeld’.

Juist daar begint Jezus zijn prediking, zo lezen we, op de grens tussen Zebulon en Naftali. De namen van twee stammen, nakomelingen van Jakob. In oude joodse verhalen wordt beweerd dat Zebulon en Naftali heel verschillende typen zijn: Zebulon heeft de naam een doener te zijn. Hij wordt afgeschilderd als een handelsman, een ondernemer, de man van de actie. En Naftali is een dromer, een ziener, een man van bezinning en gebed.

In het grensgebied van die twee stammen treedt Jezus voor het eerst op en de evangelist lijkt daarmee te zeggen: Jezus is Zebulon en Naftali tegelijkertijd. Hij is doener èn bidder, man van de wereld èn man van God.

Deze typering brengt me op een film die we onlangs zagen. Ik begon om 22.00 ‘s avonds te kijken en ben niet in slaap gevallen. Dat zegt wel iets. Titel: ‘the two popes’, de twee pausen, Benedictus en Franciscus. In de film zien we eigenlijk alleen maar (gefingeerde) gesprekken die deze twee mannen met elkaar voeren. Hoe verschillend kunnen Pausen zijn. Hoe verschillend kunnen mensen zijn. Beiden hebben het beste voor met de kerk waarvoor ze zich met hart en ziel willen inzetten. En toch lijken de verschillen groot te zijn. Dit blijkt ook weer uit het kerkelijke nieuws uit Rome van de vorige week. Benedictus heeft een bijdrage geleverd aan een boek waarin een pleidooi gehouden wordt om vast te houden aan het verplichte celibaat. Franciscus daarentegen overweegt of er in het Amazone gebied, waar een groot tekort is aan priesters getrouwde mannen gewijd zouden mogen worden. We zullen het zien.

Benedictus kun je de man van het ideaal noemen. De man die de lat maar op één plek neerlegt. Namelijk heel hoog. Franciscus herkent hetzelfde ideaal maar weet dat het allemaal niet zo “schon is als heerumke preekt”. Hij durft het aan om zijn doelen meer op het haalbare te formuleren. Hij is meer de man van de pastorale praktijk.

Deze beide mannen wisten zich geroepen door Jezus, net als zovelen in de lange geschiedenis van de kerk. We lezen vandaag: ‘Ik zal van jullie mensenvissers maken…’. En zij, de apostelen toen, verzamelen mensen en maken een begin met de kerk. En deze twee pausen 2000 jaar later zien en zagen het als hun taak dit werk voort te zetten

In de jonge kerk komt er al gauw verdeeldheid. En die verdeeldheid is eigenlijk altijd wel te proeven. De één zegt: christen zijn is een kwestie van bidden en je vasthouden aan de traditie. Een ander zegt: het is een kwestie van doen en met de tijd meegaan. Eenheid in de kerkgemeenschap werd en wordt dikwijls bedreigd doordat doeners en bidders zich tegen elkaar laten uitspelen, terwijl Jezus met wie het allemaal begonnen is, beide aspecten in zich verenigde.

Jezelf onder ogen zien en zeggen: er is meer dan ik alleen, meer dan mijn eigen gelijk, meer dan mijn eigen geloven; dat kan een begin van evenwicht zijn, het begin van eenheid in jezelf. En zo kan er eenheid groeien met andersdenkende en andersvoelende mensen om je heen.

Als de doener stil wil worden en de stille actief, als de Zebulon ook een Naftali wil zijn en andersom, als de bidder een doener wordt en de bezige man of vrouw ook de handen weet te vouwen, als de sterke zijn zwakte toegeeft en de zwakkere zijn sterke kanten durft te zien, dan zal Jezus in ons midden komen en zeggen: Het rijk der hemelen is nabij; het is in jullie, Ik ga van jullie mensenvissers maken.

Wie wéét dat het geloof dat in Hem huist meer kanten heeft, die kan verschillende mensen van allerlei kanten verzamelen en bijeenhouden. Wie alleen vist naar eigen gelijk, vist achter het net.

 

KK