“Don’t look back in anger”

28 mei 2017

Jaar A, 7e zondag van de Pasen, 28 mei 2017
Handelingen 1, 12-14

Soms zou ik het liefst net als die vrienden van Jezus willen wegkruipen in de bovenzaal, ramen en deuren gesloten, weg van de grote boze wereld. Weer een aanslag, afgelopen maandag, 22 mei 2017, in Manchester. Jonge mensen, kinderen vooral werden het slachtoffer: 22 gedood, 64 gewond. Allemaal hadden ze een gezellige avond gehad bij een concert van popzangeres Ariana Grande. En dan opeens is dat over. Walgelijk, laf, laag. Waar moet het heen met onze wereld? vragen we ons alweer af. Het zuiden van Manchester lijkt op Molenbeek bij Brussel. Gelukkig liet de imam van zich horen: “Het is haram, verboden”, zei hij. “Er is geen plaats voor binnen de islam. En als ze het in naam van de islam doen, dan zitten ze heel erg fout. Ze zijn vijanden van de islam, de religie en de menselijkheid. Wij lijden daaronder, dat dit gebeurt in naam van de islam. We kunnen het gewoon niet accepteren.”

En toch gebeurt het. Vrijdag weer: in de Egypte stad al-Minya: 29 Koptische christenen gedood, 25 gewond – ook hier veel kinderen. Moet je dan maar wegkruipen? Misschien wel, even maar, om je terug te trekken in de stilte en je boosheid en angst uit te laten razen. Jezus’ vrienden zoeken elkaar op om hun verwarring te delen met elkaar, met de vrouwen in het voetspoor van Jezus en met Maria, zijn moeder. Ja, Maria, bij haar kun je terecht. Zij luistert, zij bidt. We kunnen niet heel veel aan de wereld veranderen, zijn altijd ook afhankelijk van anderen. Maar bidden is altijd nog beter dan je kop in het zand steken. Het is niet voor niets dat zoveel mensen haar beeld opzoeken, in de meimaand en daarbuiten. Zij is een moeder, ook haar kind is vermoord, net als die kinderen in Manchester, al-Minya en zoveel andere plaatsen overal. Zij weet wat het is om te lijden, mee te lijden.

Ik heb me even teruggetrokken, op Hemelvaartsdag, na de vrolijke eerste-communievieringen. Ik zocht de beneden- en bovenzalen op van Museum De Wieger. De expositie die daar vorige week zondag is geopend is razend actueel. “Beautiful Stranger” laat hedendaagse Arabische en Iraanse kunst zien uit de collectie Nadour. “Nadour” betekent observatiepost of richtingwijzer. Je wordt door de kunstwerken meegenomen in drie thema’s: ‘vreemdeling worden in eigen land’, ‘een vreemdeling voor je zelf worden’ en ‘dé vreemdeling worden’. Vreemdeling in eigen land kun je worden als grond, cultuur, vrijheid worden beperkt of zelfs afgenomen. Een vreemdeling voor je zelf kun je worden als je gedwongen wordt om te kiezen tussen je eigen tradities en die van je omgeving, de worsteling tussen inburgeren en jezelf blijven. Dé vreemdeling kun je worden als je alles noodgedwongen moet achterlaten en als dan blijkt dat je elders niet welkom bent. Dan ben je geen mens meer, heb je geen naam, ben je dé vreemdeling, die er maar beter niet kan zijn. Er zijn meer mensen dan je denkt die al die fasen van vreemdeling worden doormaken. Voor mij werd dat beklemmend verbeeld in een video waarin een vrouw in een woestijn loopt en al haar voetstappen met een bezem uitwist. Zij mag nergens zijn.

Heel symbolisch is een groot mes dat uitgesneden is uit een wollen vacht. “Zwaarden omsmeden tot ploegijzers” zegt de bijbel, scherp moet zacht worden, koud warm. Als dat eens zou kunnen.

Het kan. Ik heb een tijd terug al gewezen op het indrukwekkende boekje ‘Jihad van liefde’ van een metrobestuurder die zijn vrouw verloor bij de aanslag in Brussel, die het kwaad niet met haat wil bestrijden, maar met liefde. In Manchester kwamen ze dinsdag samen om te herdenken. Na een indrukwekkende minuut stilte begon iemand te zingen: “Don’t look back in anger”. Kijk niet om in woede. En steeds meer mensen rondom begonnen mee te zingen. “We kunnen niet achterom kijken naar wat is gebeurd, we moeten vooruit kijken naar de toekomst,” zei die zangeres nadien.

Wat kunnen mensen blijkbaar toch sterk zijn. Wat hebben zij een enorme veerkracht. Jezus’ vrienden zitten nog samen met Maria verscholen in de bovenzaal, maar hier is Pinksteren al te voelen, geestkracht, levenspower, die in ons is. Wat er ook gebeurt.

 

PJ