Mensen zijn als bomen

1 maart 2017

Aswoensdag, 1 maart 2017
Psalm 1, Rechters 9, 8-15 en Lucas 12, 6-9

In het priesterkoor van de St. Willibrorduskerk Deurne staat deze veertigdagentijd een bijzondere kruisweg. We mochten hem lenen van Museum De Wieger. Hij is gemaakt in 1969 door Sjef van Schaijk uit Helmond. In zijn jonge jaren werkte hij in de Peel en stuitte daarbij vaak op resten van oerbomen. Peelwerkers waren niet blij met die weerbarstige peelpuisten, die lastig weg te halen waren, en de plaats innamen van kostbare turf.

Dat weerbarstige van bomen – en mensen – zien we terug in de kruisweg. Van Schaijk schildert alle figuren als bomen. Niet huid en haar, maar boomschors bedekt hun lange knokige ledematen, die aan knoestige takken doen denken. Je moet goed kijken om de verschillende figuren en staties te onderscheiden. Door de grove vormen wordt de emotie in de taferelen uitvergroot: uit wijd opengesperde ogen en monden spreekt afschuw en ontzetting.

In het oeuvre van Sjef van Schaijk heeft de mens altijd centraal gestaan. In de loop der jaren verschoof de nadruk van het uiterlijk naar het innerlijk, naar de donkere spelonken van de menselijke geest. Met thema’s als hypocrisie, eerzucht, materialisme en de dood koos hij ervoor niet langer te bevestigen en te berusten, maar wakker te schudden.

Dat is precies waar het in de veertigdagentijd om gaat: jezelf een spiegel voorhouden en weer eens op een frisse en eerlijke manier bezien waar je staat in het leven, hoe je geworteld bent, hoe gegroeid, hoe gesnoeid of gewond, hoe in blad of in bloei.

Het bomenverhaal uit het boek Rechters schudt ons wakker uit de roes van macht. Dat het volk een leider wil – en dus niet op de leiding van God vertrouwt – wordt duur betaald. Met de verkiezingen in aantocht zet het aan tot denken. De eerste psalm daarentegen is meer bemoedigend. En het evangelie spreekt van een nieuwe kans voor een boom waar ogenschijnlijk niet veel leven en toekomst in zit. De eigenaar van de tuin wil hem kappen, maar de tuinman vraagt om geduld en wil nog wachten en blijft hopen op vrucht.

Zo mogen wij met elkaar omgaan. Zo gaat God met ons om. Sjef van Schaijk heeft dat ook gezien. Op de veertiende en laatste statie, als Jezus begraven is, de bomen dor en leeg zijn, groeit onderaan één twijgje met frisgroene blaadjes. Het zal Pasen worden.

 

PJ