Overweging: Respect

7 maart 2015

Jaar B, 3e zondag van de Veertigdagentijd, 8 maart 2015
Exodus 20, 1-17 en Johannes 2, 13-25

Weer liep een lange stoet door Neerkant. Vrijdagavond werd naast de ingang van het kerkhof, tussen het oorlogsmonument en het H. Hartbeeld, de herdenkingsplaats in gebruik genomen voor de slachtoffers van de vliegtuigramp in Oekraïne, met name de familie Wals-Martens uit Neerkant. Het monument bestaat uit een treurwilg met rondom een robuuste zitbank, waar mensen kunnen samenkomen, zich terug kunnen trekken onder de overhangende, omarmende bladerenkrans.

De gezinsvieringen dit weekend staan in het teken van respect. De lezingen verwijzen daar ook naar. Respect voor het leven, respect voor de ander, respect voor God, respect voor jezelf. We horen hoe Mozes de tien geboden ontvangt, richtingwijzers eigenlijk om op een goede manier te leven en het leven te delen. En Jezus vraagt enig respect voor de ruimtes van de tempel die bedoeld zijn niet voor handel en winstbejag, maar voor gebed en ontmoeting.

Het woord respect wordt tegenwoordig te pas en te onpas gebruikt. Afgelopen week was er een programma op TV over cyberpesten: jongeren die elkaar het leven onmogelijk maken via anonieme gestuurde berichten, foto’s, films die op internet een eigen leven gaan leiden. De impact die dat kan hebben is enorm. Van respect is daar totaal geen sprake.

In Oekraïne is dan wel een wapenstilstand, maar de oorlogsdreiging hangt nog in de lucht. Met de slopende spanning die de bevolking daar ervaart wordt van hogerhand totaal geen rekening gehouden. Dat er niemand is die het lef heeft gehad om de verantwoordelijkheid voor de aanslag op vlucht MH17 op zich te nemen is diep triest. Respect voor het leven is daar ver te zoeken. Voor wie bij de ramp betrokken zijn blijft dit een open wond, alle onderzoeken en herdenkingen ten spijt.

In de filmhuizen draait nu de film Selma. Die gaat over de tijd van dominee Martin Luther King, nadat hij op 28 augustus 1963 in Washington zijn beroemde toespraak gehouden had, waarin steeds de woorden klonken: “I have a dream…” Zijn droom waarin alle rassenverschillen werden opgeheven wilde hij geweldloos tot stand brengen. In de plaats Selma werden daarom stille tochten georganiseerd, de eerste vijftig jaar geleden op 7 maart 1965 . Aanvankelijk werden de wandelaars met wapenstokken en gaswolken uit elkaar en terug gedreven door politie en plaatselijke racisten. Maar de landelijke aandacht in de media voor de acties, bracht de Amerikaanse president – ondanks tegenwerking van de locale bestuurders – uiteindelijk tot het inzicht dat de gelijkheid van alle burgers en daarmee het respect voor elke mens gegarandeerd moest worden.

Selma werd zo een krachtig symbool van hoop, dat het mogelijk moet zijn om de betekenis van het woord respect, zoals die in het woordenboek te vinden is, werkelijkheid te doen worden: “gevoel of uiting waarmee je laat merken dat je iemand aanvaardt als een waardig en waardevol mens”. De tien geboden zijn wat dat betreft nog altijd actueel. En ook dat monument in Neerkant, tussen die twee andere monumenten. Iemand wees op de handen van het H. Hartbeeld. De ene wijst naar boven, de andere naar beneden. Wie de man op het beeld was, wist hij niet, maar die handen vond hij sprekend. Zij drukken uit waar ook die treurwilg voor staat. Ik heb er een gedicht bij geschreven en mocht dat vrijdag in Neerkant voordragen:

Geworteld op de aarde
tastend naar de hemel
een boom die nooit zal wijken
mensen onaantastbaar

maar de takken buigen terug
in onmacht onbereikbaar
zijn zij van wie we dromen
mensen zo kwetsbaar

de bladeren omarmen
die eronder plaatsnemen
in een kring van verbondenheid
mensen die elkaar zoeken

ruisend in de wind,
stormend soms, groeiend en vallend
zwijgend pratend herinnerend
mensen die elkaar omarmen

verder gaan
nieuw houvast zoeken
wortels in de aarde
bladeren in de lucht.

 

PJ

Lees ook het artikel op de website van het Weekblad voor Deurne.