Overweging: Stilte

19 juli 2015

Jaar B, 16e zondag door het jaar, 19 juli 2015
Jeremia 23, 1-6 en Marcus 6, 30-34

“Stilte – silence”, zo staat er op het raam van de trein waarin ik zit. Werd de tekst er vroeger nog wel eens afgekrabd door mensen die niets met stilte hadden, tegenwoordig kan dat niet meer. De woorden zitten nu tussen de twee ruiten van het dubbele glas. De NS probeert het reizen zo aangenaam mogelijk te maken. Niet iedereen zit te wachten op de verhalen die via zoveel mobiele telefoons gedeeld worden, met de luisteraar aan de andere kant en evengoed met de medereizigers rondom. Hele liefdesdrama’s worden in geuren en kleuren geanalyseerd. Je bent er getuige van, of je wilt of niet. En soms word ik zelf gebeld en doe ik net zo goed mee.

Alleen in de stiltecoupé is het stil en rustig, als tenminste iedereen de tekst op het raam gelezen heeft. Regelmatig dendert wat muziek moet zijn net zo hard als de trein. Wie durft er iets van te zeggen? Ik niet. Ik trek me terug in het puzzelboekje dat de zinnen verzet en de tijd verdrijft.

Rust, stilte, alleen zijn… we zijn het niet meer gewend. Het kan zelfs bedreigend zijn. Wanneer is het eens echt stil? Wanneer zoeken we de stilte om alleen met ons zelf te zijn, niet afgeleid door wat dan ook? Het komt er vaak niet van. Altijd is er wel iets te doen. Toch kan stilte, rust letterlijk en figuurlijk een verademing zijn.

Een tijd geleden was op televisie de BBC-serie “The Big Silence” te zien. Vijf mensen gingen de uitdaging aan om acht dagen de stilte op te zoeken in een Benedictijner klooster. “Stilte is de manier bij uitstek om jezelf goed te leren kennen”, zei abt Christopher Jamison. “Door je te richten op je binnenste ga je als het ware het gesprek aan met jezelf. Als je met een ander spreekt, is stilte ook belangrijk. De één luistert, terwijl de ander spreekt. Zo werkt het ook als je wilt luisteren naar jezelf. Dan moet je stil zijn. Wie stil is, praat met zichzelf. Op die manier krijg je toegang tot het diepste deel van jezelf. Dat is de ziel. Ons leven zou er baat bij hebben als we daar wat vaker bij stil zouden staan.” Voor de deelnemers was het een hele worsteling om te leren omgaan met de stilte. Maar het deed hen – soms na heel veel tranen – over het algemeen goed.

Zo nodigt ook Jezus zijn leerlingen uit om na de drukke werkzaamheden onderweg, even een eenzame plaats op te zoeken om alleen te zijn en wat uit te rusten.

In Neerkant en op zoveel andere plaatsen was het vrijdag extra stil. Het was een jaar geleden dat vlucht MH17 neerstortte in Oekraïne. De leegte die het overlijden van de familie Wals-Martens in het dorp achterlaat is nog steeds voelbaar. Rond de treurwilg op het kerkplein zoeken mensen de stilte en ook bemoediging bij elkaar. De ramp heeft de gemeenschap hechter gemaakt. Tegelijk probeert iedereen het leven weer op te pakken. De groep waarin de jongste, Solenn, zat, zocht juist niet de stilte van de boom op, maar ging samen een ijsje eten, want dat deed Solenn zelf ook graag. Anderen bleven thuis, of gingen een dag eerder naar het monument, omdat ze geen behoefte hadden aan het leger van journalisten dat alweer een reactie vraagt. Stilte, of een ijsje, misschien zijn dat de beste reacties op wat nog altijd niet, en waarschijnlijk nooit, te vatten is.

Rust, stilte is nodig om tot jezelf te komen. En niet alleen tot jezelf, maar ook tot God. “Niets lijkt zoveel op God als de stilte”, schreef de laat-middeleeuwse theoloog Meester Eckhart. “Het is niet nodig om naar India of naar een ander land te gaan om vrede te vinden. Je zult die diepe stilte vinden in je kamer, je tuin of zelfs in je badkuip”, zei de Zwitsers-Amerikaanse psychiater Elisabeth Kübler-Ross.

En zelfs in de trein, in de stilte-coupé, onderweg van hier naar daar, maar relaxed ondanks het geroezemoes rondom, de omgeving die al dan niet met vertraging voorbij zoeft achter het raam met de woorden “stilte – silence”.

 

PJ