Sta op !

5 juni 2016

Pas kreeg ik een enthousiast mailtje van Catrien Elfrink. Emy Breedveld had van haar een schilderij gemaakt dat nu bij de expositie “Reflectie” staat. Daar was ze – terecht – trots op.

Een van de indrukwekkendste schilderijen van Hendrik Wiegersma is de ‘gebonden Christus’, in de volksmond de ‘blauwe Christus’. Die is niet in de tentoonstelling te zien, het is de Nachtwacht van museum De Wieger en wordt niet uitgeleend, maar we kunnen wel een kleine voorstudie laten zien, minstens even mooi. Emy was getroffen door de kracht die uit de Christusfiguur spreekt, ook al zijn zijn handen gebonden. Het tafereel komt uit het lijdensverhaal van Jezus, waar hij voor Pilatus te kijk wordt gezet, geboeid, bespot, gegeseld. Het oordeel is al geveld. Pilatus weet ook niet wat hij met hem aan moet en levert hem dan maar laf over aan de menigte. Maar de dood lijkt geen grip op Jezus te krijgen.

Het evangelieverhaal van vandaag gaat ook over dood en leven. Jezus kruist het pad van een begrafenisstoet: de enige zoon van een weduwe wordt ten grave gedragen. Jezus krijgt medelijden en brengt de jongen weer tot leven. Voor wie een geliefde heeft moeten afstaan, de weg naar graf of crematorium is gegaan, kan zo’n verhaal confronterend zijn. Waar was Jezus toen ik er zo voor stond als die weduwe? Een vraag waar je geen antwoord op krijgt.

Ik denk dat Lucas het verhaal vooral heeft opgenomen om aan te geven dat voor Jezus de dood niet het laatste woord heeft. En ‘dood’ mag je heel ruim opvatten. Het leven kan behoorlijk tegenvallen. Je kunt je doodongelukkig voelen, geen uitweg meer zien, verstikt in van alles en nog wat dat je overkomt. Je kunt je daarin opsluiten als in een graf. Je kunt weeklagen in zelfmedelijden, je kunt je verstoppen in je slachtofferrol. Maar dat is een doodlopende weg.

“Ik zeg je, sta op!” is het antwoord van Jezus. Ook dat moet je niet letterlijk nemen. Als je altijd aan huis gebonden bent omdat het lopen niet meer wil, kun je niet verwachten dat Jezus dat wel even zal oplossen. Opstaan betekent verrijzen, nieuw leven, je leven niet laten bepalen door wat doods is, maar het positieve zoeken en vinden.

Emy Breedveld heeft dat uitstekend begrepen door als haar antwoord op de studie van de gebonden Christus, een schilderij van Catrien te maken. Zij zit in een rolstoel, haar handen kan ze bewegen dankzij een constructie waaraan ze kunnen hangen. Een lekker hapje eten gaat al jaren niet meer. Maar als er iemand is die positief in het leven staat is het wel Catrien. Zij laat zich niet kisten door haar handicap. En natuurlijk zijn er zorgen genoeg ook in haar leven, en zal ze vast wel eens moedeloos worden van al die afhankelijkheid, maar zij laat haar leven daardoor niet leiden. Zij geniet van alles waarvan te genieten is. Voor mij is zij een voorbeeld van hoop, opstanding en leven. Ik schreef bij de twee schilderijen een klein gedicht:

Zie de mens

Hij kijkt mij aan
gebonden handen
geschonden lichaam
maar zijn gedachten
ideeën, inspiratie
zijn niet te vangen
op te sluiten
af te breken

Ik kijk hem aan
zie de mens
en pink een traan weg

Zij kijkt mij aan
gebonden handen
levende marionet
maar haar opgewekte stem
betrokken aanwezigheid
zijn niet te vangen
in een handicap
of rolstoel

Ik kijk haar aan
zie de mens
en glimlach.

PJ