Verheugt u !

14 december 2020

3e zondag van de advent, 13 december 2020
Jesaja 61, 1-2a.10-11 en Johannes 1, 6-8.19-28

Deze derde zondag van de Advent wordt ook wel Gaudete zondag (Latijn: voor ‘Verheugt u’) genoemd. ‘Verheugt u altijd in de Heer, ik herhaal het, verheugt u!’. Het zijn de woorden van Paulus in één van zijn brieven. Nu we al zover in de adventstijd zijn gevorderd mogen we ons verheugen op dat kleine streepje licht dat aan de horizon verschijnt. Straks met Kerstmis zal blijken hoe groot dit licht eigenlijk wel niet zal zijn. Het is God zelf als mensenkind geboren.

Het evangelietekst die we vandaag horen staat in het begin van het Johannesevangelie. Na de openingswoorden ‘In het begin was het woord en het woord was bij God’ horen we dan ‘In Hem was het leven en dat leven was het licht der mensen’.

Johannes de doper geeft getuigenis van dit licht. Om ieder misverstand weg te nemen staat er nog dat Johannes niet zelf het licht was. Jezus is het ware licht dat er voor alle mensen is mits die mensen dat willen aanvaarden. Over misverstanden gesproken. We kennen Johannes de Evangelist die vandaag vertelt over Johannes de Doper. We weten hoe het afloopt met Johannes de Doper: hij wordt vanwege zijn getuigenis en kritiek op de heersers van die tijd uiteindelijk in de gevangenis gesmeten. Het verhaal gaat dat hij door een listig spel van één van de gasten bij de verjaardag van Antipas wordt onthoofd. Op aanraden van haar moeder vraagt Salomé om het hoofd van Johannes de doper.

In mijn geboortedorp Gemert is de kerk vernoemd naar deze gebeurtenis: St. Jans Onthoofding. Ik werd er gedoopt en herinner mij de missen, uitvaarten maar ook de concerten van Harmonie Excelsior die in deze kerk werden gegeven. Later werden er ook mijn twee zonen gedoopt. Ter hoogte van het priesterkoor is aan de buitenzijde van de kerk een borstbeeld geplaatst van de Norbertijn en Boerenapostel Gerlachus van den Elsen. Zijn geboortehuis ligt aan de Pandelaar in Gemert waar nu het Boerenbondsmuseum is gevestigd. In Heeswijk is hij eveneens vereeuwigd in een gevelsteen in de kerk van de Abdij van Berne.

Aangezien de buste van Pater van den Elsen in Gemert uitkijkt op de Kerkstraat kwam ik zijn aanblik als klein kind op route naar mijn grootouders vaak tegen. In mijn vroege kinderlijke voorstelling had ik bedacht dat het hoofd van St. Jan na de daad hier in Gemert op een sokkel moest zijn gezet. Zoals de buste van Pater den Elsen daar staat leek me dat een voor de hand liggende verklaring van de wat lugubere naam van deze kerk: St. Jans Onthoofding. Hoe een verkeerde voorstelling kun je het hebben!

Het Johannesevangelie staat bekend om zijn mystieke benadering van het woord van God. Niet de feitelijke gebeurtenissen voeren de boventoon, maar de Evangelist is op zoek naar een achterliggende betekenis van de teksten en symbolen. Zo is Johannes de Evangelist heel precies over de plaats van de eerste prediking van Johannes de Doper, maar zijn onthoofding wordt nauwelijks genoemd.

Het gaat om de ideeën en voorstellingen die mensen met zich meedragen: Allereerst is hier vandaag de vraag die aan Johannes de Doper zelf wordt gesteld: Wie ben je eigenlijk? Die voor ons is dan: Wie ben ik? Wat zeg ik over mezelf? Natuurlijk zijn we geneigd om te vertellen waar we vandaan komen, wat we hebben gedaan. Wat we hebben bereikt en wat we allemaal bij elkaar hebben verzameld. Is dat werkelijk wie we zijn?

De vraag die we ons in deze tijd voor Kerstmis mogen stellen: Heb ik oog voor God? God die schepper is maar ook verlosser en Heilige Geest. God wil naast ons staan. Hij heeft ons gemaakt en ziet in ons een belofte tot ontplooiing komen om de wereld een betere plaats te maken. God bemint ons daarom, onvoorwaardelijk. Daarop kunnen we vertrouwen, mogen we vertrouwen. Nemen we die belofte aan? Verheug ik mij?

Net zoals Johannes de Doper, worden wij dus gezonden door God. We zijn belangrijk voor God! Namens God mogen we getuigenis afleggen van Jezus en zijn evangelie in deze wereld. Evangelie dat wil zeggen: de blijde of goede boodschap. Aan wie hebben we die boodschap daadwerkelijk gebracht de laatste tijd? Door wie worden wij beschouwt als een getuige van het licht? Kunnen anderen aan mij merken hoe ik in het leven sta? En hoe ik daarin getuigenis afleg van mijn geloof in Jezus en zijn boodschap. Een boodschap die niets minder is dan dat ik gemaakt ben om het licht van de wereld te zijn. We mogen tot dat inzicht komen en het licht als zodanig doorgeven. Dat God ons daarin mag zegenen om het licht nog meer te laten schijnen.

 

BJ