Wie dan ?

20 november 2016

Jaar C, Christus Koning, 20 november 2016
2 Samuël 5, 1-3, Kolossenzen 1, 12-20 en Lucas 23, 35-43

Vorige week zaterdag kwamen er ’s avonds 116 mensen met vragend gezicht naar de St. Willibrorduskerk aan de Markt. Zij moesten zich als deelnemers aan Deurne Wittut melden, zogenaamd voor de ‘mis’. Daarmee werden ze behoorlijk op het verkeerde been gezet. Een aantal groepen had een trouwe kerkganger of vrijwilliger afgevaardigd – “Dat doe jij wel”. Maar aan hun kerkelijke ervaring hadden zij niets. Er werden door organist Eric Swiggers op het Smitsorgel twintig fragmenten ten gehore gebracht van musical- en filmmuziek. Sommigen waren daarin goed thuis en konden de titel of de componist raden. Anderen zaten vertwijfeld voor zich uit te staren. Hoe dan ook, het was een prachtig miniconcert.

Het laatste fragment was voor de meesten heel herkenbaar: de tune van Soldaat van Oranje, bekend van de film uit 1977 en ook van de musical die al zes jaar in de TheaterHangaar op vliegveld Valkenburg tussen Katwijk en Leiden te zien is. Ruim twee miljoen mensen bezochten tot nu toe de bijna 2000 voorstellingen. Ik ben er ook een paar keer geweest. Een indrukwekkende voorstelling over vriendschap, liefde, verraad, victorie. Toen ik de tune weer hoorde, kwamen meteen enkele citaten boven: “Als wij niets doen, wie dan…” en “morgen is vandaag”.

Het theater is spectaculair. Het publiek zit op een grote draaischijf en draait naar de soms intieme, soms gigantische decors die rondom zijn opgesteld. Zo kruip je als toeschouwer in het verhaal dat de show maakt, over enkele vrienden en vriendinnen van een studentensociëteit, die het begin van de oorlog meemaken en elk voor de keuze komen te staan wat te doen. Eric Hazelhoff Roelfzema is één van hen, iemand met een enorm rechtvaardigheidsgevoel, die daarnaar handelt in een tijdperk waarin de waanzin om zich heen grijpt. Hij zal later herinnerd worden als Soldaat van Oranje.

“Als wij niets doen, wie dan…” is één van zijn uitspraken. En ook: “morgen is vandaag.”

“Je kunt wel eeuwig van de toekomst blijven dromen,
maar van dromen komt de toekomst geen stap dichterbij.

Je kunt wel eeuwig blijven wachten op een wonder,
maar van wachten komt dat wonder echt geen dag dichterbij.”

Zo zingt hij. Als toeschouwer wordt je voortdurend op de proef gesteld: wat zou jij doen? Wie de oorlog heeft meegemaakt, kent die worsteling tussen gelaten alles over je heen laten komen, je mee laten slepen of je nee in actieve inzet te vertalen, met alle risico’s van dien, wat je ook doet, wat je ook kiest. Maar het zijn niet alleen vragen uit de Tweede Wereldoorlog. Ze zijn schokkend actueel. Dat beklemt me. Het laat me niet los.

Vandaag vieren we Christus Koning, een goddelijke mens met een enorm rechtvaardigheidsgevoel, die daarnaar handelt in een tijdperk waarin de waanzin om zich heen grijpt. Zijn troon is het kruis, zijn kroon van dorens. Zijn volk bespot hem of kijkt apathisch toe. Soldaat van God, is de onderscheiding die hem spottend wordt opgespeld. Toch heeft hij miljoenen, miljarden mensen geboeid. Toch is het kruis een victorieteken geworden. Hij heeft zijn droom gestalte gegeven. Hij heeft voorgeleefd hoe de toekomst tot leven te brengen, hoe het wonder werkelijkheid te maken. Als ik het niet doe, wie dan… Zo leefde hij. Als jij het niet doet, wie dan, zo leerde hij ons. Morgen is vandaag.

Als we onszelf christenen noemen, zou zo ook onze spirit moeten zijn. Zo zouden we volgende week aan de advent kunnen beginnen. Vol verwachting, maar ook vol beweging. De wereld draait rond, de decors van ons leven wisselen zich af. Hoe zit het met ons rechtvaardigheidsgevoel. Is de waanzin van onze tijd anders dan die in Jezus’ tijd of in die van de Soldaat van Oranje? In elke tijd, in alle omstandigheden moeten keuzes gemaakt worden. “Na mij de zondvloed”, of “Het zal mijn tijd wel duren”, was, is en blijft een doodlopende weg. Aan het koninkrijk van God, het koninkrijk van mensen moet gewerkt worden. En hard ook.

“Als wij niets doen, wie dan…”
“Morgen is vandaag”

 

PJ